Werken tijdens compensatiedagen in de bouw: wat mag en wat niet

In de bouwsector werken werknemers officieel 40 uur per week, maar het sectoraal akkoord voorziet een 38-urenstelsel.

Het verschil wordt overbrugd via 12 compensatiedagen per jaar. Op die dagen mag er in principe niet gewerkt worden.

Toch kunnen zich situaties voordoen waarbij dat onvermijdelijk is. In dit artikel lees je wanneer werken op een compensatiedag wettelijk kan, hoe je inhaalrust correct regelt en hoe je aangifte doet om boetes te vermijden.  

Wat zijn compensatiedagen in de bouw?

Een compensatiedag is een verplichte rustdag die het verschil overbrugt tussen de wettelijke 40-urenweek en het sectorale 38-urenstelsel in de bouw. Op jaarbasis gaat het om 12 dagen.

Die 12 dagen zijn niet vrij te kiezen. Ze worden op twee manieren vastgelegd:

• • 6 dagen via KB: vastgelegd door de overheid, gelden voor de volledige sector.

• • 6 dagen via CAO: vastgelegd op sectoraal of ondernemingsniveau.

Op deze dagen hebben werknemers recht op rust. Werken is de uitzondering, niet de regel.

Een correcte tijdregistratie in de bouw helpt je bovendien om een volledig overzicht te bewaren van welke werknemers wanneer ingezet worden.  

Mag je werknemers laten werken op een compensatiedag?

In principe niet.

Een werf op tijd willen opleveren is geen geldige reden.

De wet voorziet echter drie concrete uitzonderingen.  

Uitzondering 1: intense activiteit

Als jouw onderneming tijdens de periode van de compensatiedagen een piek van intense activiteit kent, mag je werknemers inzetten. Een klassiek voorbeeld: een verwarmingsinstallateur die in de wintermaanden een sterk verhoogde vraag heeft.

De activiteitspiek moet aantoonbaar en seizoensgebonden zijn. Toeval of een volle orderportefeuille volstaat niet.  

Uitzondering 2: klantendienst bij bouwmaterialenhandelaars

Ondernemingen die belast zijn met de klantendienst bij handelaars in bouwmaterialen mogen op compensatiedagen werken.

Let op: deze uitzondering geldt niet voor transportactiviteiten.  

Uitzondering 3: toegelaten zondagswerk

De derde uitzondering is gebaseerd op artikel 12 van de Arbeidswet van 16 maart 1971.
Als voor jouw onderneming arbeid op zondag wettelijk is toegestaan, geldt die toestemming ook voor compensatiedagen.

Toegelaten situaties zijn onder meer:

• • Toezicht op de bedrijfsruimte

• • Schoonmaak, herstel of onderhoud noodzakelijk voor de regelmatige voortzetting van het bedrijf (bv. onderhoudswerken in scholen tijdens schoolvakanties)

• • Arbeid om een dreigend ongeval te voorkomen (bv. strooidiensten bij ijzel)

• • Dringende herstellingen aan machines of materieel (bv. dringende herstellingen aan een wegdek of dak)

• • Arbeid om bederf van grondstoffen of producten te voorkomen

Hoe inhaalrust toekennen?

Heeft een werknemer gewerkt op een compensatiedag? Dan ben je als werkgever verplicht een inhaalrustdag toe te kennen. De termijn verschilt naargelang de uitzondering die van toepassing was.

Inhaalrust is geen gunst maar een wettelijke verplichting. Wie dit niet correct regelt, riskeert een sanctie van niveau 2 van het Sociaal Strafwetboek.

• • Binnen 6 weken na de gewerkte dag: van toepassing bij intense activiteit of klantendienst bij bouwmaterialenhandelaars.

• • Binnen 7 maanden na de gewerkte dag: van toepassing bij zondagswerk zoals bedoeld in artikel 12 van de Arbeidswet.

Houd de toekenning van inhaalrust bij in je activiteiten- en jobregistratie. Zo heb je een traceerbaar bewijs als de sociale inspectie langskomt.  

Aangifte doen bij de arbeidsinspectie

Wil je werknemers inzetten op een compensatiedag? Dan moet je vooraf een e-mail sturen naar de bevoegde regionale arbeidsinspectie (Toezicht op de Sociale Wetten). Die melding bevat minimaal:

• • De namen van de betrokken arbeiders

• • De tewerkstellingsplaats (werfadres of locatie)

• • De reden voor de inzet op die dag

• • De geplande recuperatiedag (indien al bekend)

Kon je de melding niet vooraf doen? Dan moet je ze binnen de 24 uur nadat de werken begonnen zijn alsnog versturen.

Zorg ook altijd voor een schriftelijk akkoord van de werknemer. Dat beschermt jou als werkgever bij eventuele latere betwistingen.

Een correcte aanwezigheidsregistratie op de werf helpt je bovendien om exact bij te houden wie op welke dag aanwezig was, ook op compensatiedagen.  

Sancties bij overtreding

Wie de regels rond compensatiedagen niet respecteert, riskeert een sanctie van niveau 2 van het Sociaal Strafwetboek. Concreet betekent dat:

• • Strafrechtelijk: een geldboete van 400 tot 4.000 euro per werknemer in overtreding

• • Administratief: een geldboete van 200 tot 2.000 euro per werknemer in overtreding

De boetes worden berekend per werknemer. Bij grotere ploegen kan dit snel oplopen. Voorafgaande aangifte en correct bijgehouden inhaalrust zijn dus geen formaliteit.

Wil je weten hoe je overuren en speciale werkdagen correct registreert? Lees dan ook ons artikel over KB213 en overuren in de bouw.  

Registreer werktijd op compensatiedagen digitaal

Werken op een compensatiedag brengt extra administratieve verplichtingen mee: aangifte, schriftelijk akkoord, inhaalrust binnen een bepaalde termijn. Wie dit manueel bijhoudt via Excel of papier, vergeet snel iets.

Met digitale tijdregistratie registreer je automatisch wie wanneer werkt, ook op uitzonderingsdagen. Je hebt altijd een traceerbaar logboek klaar voor de sociale inspectie. Bovendien sluit dit aan op de bredere verplichting die eraan komt: verplichte tijdregistratie voor alle sectoren vanaf 2027.

Vroeg starten loont: bedrijven die nu digitaliseren, zijn klaar voor de wetgeving van morgen.  

Vraag een demo aan

Wil je zien hoe GeoDynamics jouw tijdregistratie en aanwezigheidsopvolging in de bouw vereenvoudigt, ook op uitzonderingsdagen als compensatiedagen?

Vraag een vrijblijvende demo aan.

Vraag een demo aan >  

Veelgestelde vragen over compensatiedagen in de bouw

Hieronder vind je antwoorden op de meest gestelde vragen over werken op compensatiedagen in de bouwsector.